เมื่อฟันหายไป 1 ซี่ ทางเลือกหลักมี 3 แบบ คือ รากฟันเทียม สะพานฟัน และฟันปลอมถอดได้ ไม่มีแบบไหนดีที่สุดสำหรับทุกคน ขึ้นกับสภาพฟันข้างเคียง ปริมาณกระดูก สุขภาพ งบประมาณ และความสะดวกในการดูแล
บทความนี้เปรียบเทียบทั้ง 3 แบบให้เห็นภาพ พร้อมตัวอย่างสถานการณ์ที่พบบ่อย เพื่อให้คุยกับทันตแพทย์ได้ง่ายขึ้น
ทำไมไม่ควรปล่อยช่องว่างไว้
หลายคนถอนฟันแล้วปล่อยไว้ เพราะยังเคี้ยวด้านอื่นได้ แต่เมื่อเวลาผ่านไปจะเกิดปัญหาต่อเนื่อง
- ฟันซี่ข้างเคียงล้มเข้ามาในช่องว่าง ทำให้ซอกฟันกว้าง เศษอาหารติด
- ฟันคู่สบด้านตรงข้ามยื่นยาวลงมา เพราะไม่มีฟันมารับ
- การสบฟันเปลี่ยน เคี้ยวไม่ถนัด บางคนปวดขากรรไกร
- ฟันข้างเคียงผุและเหงือกอักเสบง่ายขึ้น
- กระดูกตรงที่ไม่มีฟันจะค่อยๆ ยุบตัว ถ้ารอนาน อาจต้องปลูกกระดูกก่อนทำรากฟันเทียม หรือฟันที่ล้มต้องจัดฟันให้ตั้งตรงก่อน
ช่วงเวลาที่เหมาะในการวางแผนใส่ฟันทดแทนคือก่อนถอนฟัน หรือไม่นานหลังถอน
เปรียบเทียบ 3 ทางเลือก
ทางเลือกเมื่อฟันหาย 1 ซี่: รากฟันเทียม สะพานฟัน และฟันปลอมถอดได้
| รากฟันเทียม | สะพานฟัน | ฟันปลอมถอดได้ | |
|---|---|---|---|
| วิธีทำ | ฝังรากเทียมไทเทเนียมในกระดูก แล้วใส่ครอบฟัน | ครอบฟันซี่ข้างเคียง 2 ซี่ ยึดฟันลอยไว้ตรงกลาง | ฐานพลาสติกหรือโลหะ มีตะขอเกี่ยวฟันข้างเคียง |
| ต้องกรอฟันซี่อื่น | ไม่ต้อง | ต้องกรอ 2 ซี่ | กรอเล็กน้อยหรือไม่ต้อง |
| ต้องผ่าตัด | ต้อง (ผ่าตัดเล็ก ใช้ยาชา) | ไม่ต้อง | ไม่ต้อง |
| ระยะเวลา | ประมาณ 3–6 เดือน | ประมาณ 2–3 สัปดาห์ | ประมาณ 1–3 สัปดาห์ |
| ความรู้สึกเวลาใช้ | ใกล้ฟันจริงที่สุด | แน่น ไม่ต้องถอด | ต้องถอดล้าง เคี้ยวได้แน่นน้อยกว่า |
| ช่วยรักษากระดูก | ช่วยได้ | ไม่ช่วย | ไม่ช่วย |
| ทำความสะอาด | แปรงและใช้ไหมขัดฟันเหมือนฟันจริง | ต้องร้อยไหมใต้ฟันลอย | ถอดล้างทุกวัน |
| ราคาที่ Dental Vista | 40,000–50,000 บาท ต่อซี่ | ครอบฟันซี่ละ 8,000–18,000 บาท | 2,000–8,000 บาทขึ้นไป |
ราคาสะพานฟันคิดตามจำนวนซี่ในสะพาน เช่น ฟันหาย 1 ซี่ สะพานฟันมี 3 ซี่ (ครอบฟัน 2 ซี่ และฟันลอย 1 ซี่) ทันตแพทย์จะแจ้งราคารวมหลังตรวจ
รากฟันเทียม
ข้อดี
- ไม่ต้องกรอฟันดีๆ ซี่ข้างเคียง
- เคี้ยวได้แข็งแรงใกล้ฟันจริง
- ช่วยชะลอการยุบตัวของกระดูก
- ทำความสะอาดง่าย เหมือนฟันธรรมชาติ
ข้อควรรู้
- ราคาสูงที่สุดในสามแบบ
- ใช้เวลาหลายเดือน รอให้กระดูกยึดกับรากเทียม
- ต้องมีกระดูกเพียงพอ บางคนต้องปลูกกระดูกเพิ่ม
- ผู้ที่สูบบุหรี่จัด เบาหวานคุมไม่ได้ หรือกินยาบางชนิด ต้องประเมินก่อน
ขั้นตอนโดยย่อ
- ตรวจและเอกซเรย์ดูปริมาณกระดูก
- ฝังรากเทียมในกระดูก (ใช้ยาชาเฉพาะที่)
- รอให้กระดูกยึดกับรากเทียม ประมาณ 2–4 เดือน
- พิมพ์ปากและใส่ครอบฟัน
สะพานฟัน
ข้อดี
- เสร็จเร็ว ไม่ต้องผ่าตัด
- แน่น ไม่ต้องถอด
- เหมาะเมื่อฟันข้างเคียงต้องครอบอยู่แล้ว
ข้อควรรู้
- ต้องกรอฟันข้างเคียง 2 ซี่ แม้ฟันนั้นยังดีอยู่
- ทำความสะอาดใต้ฟันลอยยากกว่า ต้องใช้ไหมขัดฟันแบบร้อยหรือแปรงซอกฟัน
- ถ้าฟันหลักซี่ใดซี่หนึ่งผุหรือมีปัญหา อาจต้องทำใหม่ทั้งสะพาน
ฟันปลอมถอดได้
ข้อดี
- ราคาประหยัดที่สุด
- ทำได้เร็ว ไม่ต้องผ่าตัด
- เพิ่มซี่ได้ภายหลังถ้าฟันหายเพิ่ม
- ใช้ชั่วคราวระหว่างรอรากฟันเทียมได้
ข้อควรรู้
- ต้องถอดล้างหลังอาหารและถอดตอนนอน
- เคี้ยวได้แน่นน้อยกว่า บางคนรู้สึกเกะกะช่วงแรก
- ตะขออาจเห็นได้เวลายิ้ม ถ้าอยู่ด้านหน้า
- เมื่อเหงือกเปลี่ยนรูปตามเวลา อาจต้องปรับหรือทำใหม่
ตัวอย่างสถานการณ์
ฟันกรามล่างหายไป 1 ซี่ ฟันข้างเคียงทั้งสองซี่ยังดี ไม่เคยอุด รากฟันเทียมมักเหมาะที่สุด เพราะไม่ต้องกรอฟันดีๆ
ฟันกรามหายไป 1 ซี่ ฟันข้างเคียงมีวัสดุอุดชิ้นใหญ่ทั้งสองซี่ สะพานฟันเป็นตัวเลือกที่ดี เพราะฟันข้างเคียงควรครอบอยู่แล้ว
ฟันหายหลายซี่ในขากรรไกรเดียวกัน งบจำกัด ฟันปลอมถอดได้ฐานโลหะ ใส่สบายกว่าฐานพลาสติก
ฟันหน้าหาย ต้องไปงานสำคัญในอีก 2 สัปดาห์ แต่อยากทำรากฟันเทียม ใส่ฟันปลอมชั่วคราวก่อน แล้วทำรากฟันเทียมตามแผน
ถอนฟันไปนานหลายปี ฟันข้างเคียงล้มเข้ามา อาจต้องจัดฟันให้ฟันข้างเคียงตั้งตรงก่อน หรือปลูกกระดูกเพิ่ม ทันตแพทย์จะประเมินจากเอกซเรย์
คำถามที่ควรถามทันตแพทย์ก่อนตัดสินใจ
- กระดูกของฉันพอสำหรับรากฟันเทียมไหม ต้องปลูกกระดูกเพิ่มหรือเปล่า
- ฟันข้างเคียงแข็งแรงพอสำหรับสะพานฟันไหม
- ค่าใช้จ่ายทั้งหมดรวมอะไรบ้าง ต้องจ่ายแยกค่าอะไร
- ต้องมาคลินิกกี่ครั้ง ใช้เวลารวมนานเท่าไหร่
- ระหว่างรอ จะมีฟันชั่วคราวใส่ไหม
- ต้องดูแลอย่างไร และต้องมาตรวจบ่อยแค่ไหน
คำถามที่พบบ่อย
รากฟันเทียมผ่าตัดเจ็บไหม ทำภายใต้ยาชาเฉพาะที่ ระหว่างทำไม่เจ็บ หลังผ่าตัดอาจปวดหรือบวมเล็กน้อย 2–3 วัน หลายคนบอกว่าน้อยกว่าผ่าฟันคุด
ถอนฟันแล้วต้องรอนานแค่ไหนถึงทำรากฟันเทียมได้ ขึ้นกับสภาพกระดูกและการติดเชื้อ บางกรณีฝังรากเทียมได้ทันทีหลังถอน บางกรณีต้องรอ 2–3 เดือน ทันตแพทย์จะประเมินจากเอกซเรย์
ผู้สูงอายุทำรากฟันเทียมได้ไหม ได้ อายุไม่ใช่ข้อห้าม สิ่งที่สำคัญคือสุขภาพโดยรวม ปริมาณกระดูก และการคุมโรคประจำตัว
รากฟันเทียมใช้ได้นานแค่ไหน ถ้าดูแลความสะอาดดีและมาตรวจตามนัด ใช้งานได้นานหลายปี สิ่งที่ทำให้รากเทียมล้มเหลวบ่อยคือเหงือกรอบรากเทียมอักเสบจากการทำความสะอาดไม่ดี และการสูบบุหรี่
ทุกแบบใช้ได้นานเท่ากันไหม ทุกแบบใช้ได้นานถ้าดูแลดี รากฟันเทียมและสะพานฟันต้องทำความสะอาดใต้และรอบๆ ทุกวัน ส่วนฟันปลอมถอดได้อาจต้องปรับหรือทำใหม่เมื่อเหงือกเปลี่ยนรูป
ปรึกษาเรื่องใส่ฟันที่ Dental Vista
คลินิกมีทันตแพทย์ด้านทันตกรรมประดิษฐ์ ทำได้ทั้งรากฟันเทียม สะพานฟัน ครอบฟัน และฟันปลอม ทันตแพทย์จะตรวจ เอกซเรย์ และเสนอทางเลือกพร้อมราคาให้เทียบก่อนตัดสินใจ ดูรายละเอียดที่ หน้ารากฟันเทียม และ หน้าฟันปลอม ครอบฟัน