คนส่วนใหญ่จัดฟันเสร็จภายใน 1.5–3 ปี บางคนที่ฟันเกน้อยใช้เวลาไม่ถึงปี ส่วนคนที่ต้องแก้การสบฟันหรือขากรรไกรอาจนานกว่า 3 ปี ทันตแพทย์จะประเมินระยะเวลาให้ตั้งแต่วันวางแผนการรักษา หลังดูเอกซเรย์และแบบจำลองฟันแล้ว
บทความนี้อธิบายว่าทำไมจัดฟันต้องใช้เวลา อะไรทำให้บางคนเสร็จเร็วบางคนเสร็จช้า แต่ละช่วงของการรักษาใช้เวลาเท่าไหร่ และคุณช่วยให้จัดฟันเสร็จตามกำหนดได้อย่างไร
ระยะเวลาจัดฟันโดยประมาณ
| ลักษณะฟัน | ระยะเวลาโดยประมาณ |
|---|---|
| ฟันห่างเล็กน้อย หรือฟันหน้าเกไม่มาก | 6–12 เดือน |
| ฟันซ้อนปานกลาง ไม่ต้องถอนฟัน | 12–20 เดือน |
| ฟันซ้อนมาก ต้องถอนฟันเพื่อให้มีที่ว่าง | 20–30 เดือน |
| ฟันยื่น สบลึก สบเปิด หรือฟันล่างคร่อมฟันบน | 24–36 เดือนขึ้นไป |
| ปัญหาขากรรไกรที่ต้องผ่าตัดร่วม | 2–3 ปีขึ้นไป รวมช่วงก่อนและหลังผ่าตัด |
ตัวเลขในตารางเป็นค่าประมาณทั่วไป ของจริงขึ้นกับแต่ละคน และระยะเวลานี้ยังไม่รวมช่วงใส่รีเทนเนอร์หลังถอดเครื่องมือ
ทำไมจัดฟันต้องใช้เวลานาน
ฟันไม่ได้ฝังแน่นอยู่ในกระดูกแบบตายตัว รอบรากฟันมีเนื้อเยื่อบางๆ เรียกว่า เอ็นยึดปริทันต์ ทำหน้าที่เหมือนเบาะรองรับแรงเคี้ยว เมื่อเครื่องมือจัดฟันออกแรงเบาๆ อย่างต่อเนื่อง กระดูกด้านที่ถูกกดจะค่อยๆ ถูกสลาย และด้านตรงข้ามจะสร้างกระดูกใหม่ขึ้นมาแทน ฟันจึงเคลื่อนไปทีละน้อย ประมาณ 1 มิลลิเมตรต่อเดือน
หลายคนคิดว่าดึงแรงๆ จะเสร็จเร็วขึ้น ความจริงไม่ใช่ แรงที่มากเกินไปทำให้เนื้อเยื่อรอบรากฟันขาดเลือด ฟันกลับเคลื่อนช้าลง และเสี่ยงให้รากฟันสั้นลงหรือเหงือกร่น การจัดฟันที่ดีจึงต้องใช้แรงเบาและสม่ำเสมอ
ปัจจัยที่ทำให้จัดฟันนานหรือเร็ว
เรื่องที่อยู่นอกเหนือการควบคุมของเรา
- ความซับซ้อนของฟัน ฟันห่างเล็กน้อยใช้เวลาน้อยกว่าฟันซ้อนมากหรือฟันยื่น
- ต้องถอนฟันหรือไม่ ถ้าถอนฟันเพื่อให้มีที่ว่าง ต้องใช้เวลาเพิ่มเพื่อปิดช่องที่ถอน ซึ่งมักเป็นช่วงที่นานที่สุด
- ปัญหาการสบฟัน การแก้สบลึก สบเปิด หรือฟันล่างคร่อมฟันบน ใช้เวลามากกว่าการเรียงฟันให้ตรงอย่างเดียว
- อายุ เด็กและวัยรุ่นที่กระดูกยังโตอยู่ ฟันมักเคลื่อนเร็วกว่าผู้ใหญ่ แต่ผู้ใหญ่ก็จัดฟันได้ผลดี
- ความหนาแน่นของกระดูก บางคนกระดูกแน่นกว่า ฟันจึงเคลื่อนช้ากว่า
- ฟันคุดหรือฟันฝัง ฟันเขี้ยวที่ฝังอยู่ในกระดูกต้องใช้เวลาดึงขึ้นมา
เรื่องที่เราช่วยได้
- การมาตามนัด การเลื่อนนัดบ่อย หรือหายไปหลายเดือน ทำให้แผนการรักษายืดออก
- เครื่องมือหลุดหรือหัก ทุกครั้งที่แบร็กเก็ตหลุด ฟันซี่นั้นหยุดเคลื่อนหรือเคลื่อนผิดทาง จนกว่าจะติดใหม่
- การใส่ยางดึงฟัน ถ้าทันตแพทย์สั่งให้ใส่ยางแต่ใส่ไม่สม่ำเสมอ การแก้การสบฟันจะช้ามาก
- ความสะอาดในช่องปาก ถ้าเหงือกอักเสบหรือฟันผุระหว่างจัดฟัน อาจต้องหยุดเคลื่อนฟันชั่วคราวเพื่อรักษาก่อน
ขั้นตอนการจัดฟัน แต่ละช่วงใช้เวลาเท่าไหร่
- ตรวจและวางแผน (1–2 สัปดาห์) ถ่ายเอกซเรย์ใบหน้าและฟัน พิมพ์ปากทำแบบจำลองฟัน ถ่ายรูปใบหน้า แล้วทันตแพทย์อธิบายแผน ระยะเวลา และราคาทั้งหมด
- เตรียมช่องปาก (1–4 สัปดาห์) ขูดหินปูน อุดฟันที่ผุ และถอนฟันถ้าแผนการรักษาต้องถอน
- ติดเครื่องมือและเรียงฟัน (ประมาณ 4–8 เดือน) ลวดเส้นเล็กที่ยืดหยุ่นจะค่อยๆ ดึงฟันที่ซ้อนให้เรียงตัว ช่วงนี้จะเห็นฟันเปลี่ยนเร็วที่สุด
- ปิดช่องและแก้การสบฟัน (ประมาณ 6–12 เดือน) ปิดช่องว่างที่ถอนฟัน และปรับให้ฟันบนกับฟันล่างสบกันพอดี มักต้องใส่ยางดึงฟันช่วงนี้
- เก็บรายละเอียด (ประมาณ 3–6 เดือน) ปรับมุมและความสูงของฟันแต่ละซี่ให้สวยและสบฟันดี
- ถอดเครื่องมือและใส่รีเทนเนอร์ พิมพ์ปากทำรีเทนเนอร์ แล้วนัดตรวจเป็นระยะ
ระหว่างนี้ต้องมาปรับเครื่องมือประมาณทุก 4–6 สัปดาห์ แต่ละครั้งใช้เวลาประมาณ 15–30 นาที
ทำอย่างไรให้จัดฟันเสร็จตามกำหนด
- มาตามนัดทุกครั้ง ถ้าต้องเลื่อน ให้นัดใหม่ให้เร็วที่สุด ไม่ปล่อยเว้นหลายเดือน
- เลี่ยงอาหารที่ทำให้เครื่องมือหลุด เช่น น้ำแข็ง ถั่วแข็ง กระดูกอ่อน ลูกอมเหนียว หมากฝรั่ง ข้าวโพดทั้งฝัก ผลไม้แข็งให้หั่นเป็นชิ้นเล็กก่อน
- ใส่ยางดึงฟันตามที่สั่ง ส่วนใหญ่ต้องใส่เกือบตลอดวัน ถอดแค่ตอนกินข้าวและแปรงฟัน
- รักษาความสะอาดให้ดี แปรงฟันหลังอาหารทุกมื้อ ใช้แปรงซอกฟันทำความสะอาดรอบแบร็กเก็ต
- บอกทันตแพทย์ทันทีที่เครื่องมือหลุด ไม่ต้องรอถึงวันนัด
- ขูดหินปูนทุก 6 เดือน เหมือนเดิม
ความเชื่อที่ไม่จริงเรื่องจัดฟัน
"จัดฟันใสเสร็จเร็วกว่าจัดฟันแบบติดแน่นเสมอ" ไม่จริงเสมอไป ระยะเวลาขึ้นกับความซับซ้อนของฟันมากกว่าชนิดเครื่องมือ และจัดฟันใสได้ผลก็ต่อเมื่อใส่วันละ 20–22 ชั่วโมง ถ้าใส่น้อยกว่านั้น จะนานกว่าแบบติดแน่น
"ดึงยางแรงๆ หรือเปลี่ยนยางบ่อยๆ จะเสร็จเร็ว" ไม่จริง แรงที่มากเกินไปทำให้ฟันเคลื่อนช้าลงและเสี่ยงต่อรากฟัน ควรเปลี่ยนยางตามที่ทันตแพทย์สั่งเท่านั้น
"ถอดเครื่องมือแล้วฟันจะอยู่ที่เดิมตลอดไป" ไม่จริง ฟันมีแนวโน้มเคลื่อนกลับตลอดชีวิต จึงต้องใส่รีเทนเนอร์
ถอดเครื่องมือแล้วยังไม่จบ
หลังถอดเครื่องมือ ต้องใส่รีเทนเนอร์ต่อ เพราะเนื้อเยื่อรอบฟันยังจำตำแหน่งเดิมอยู่ ช่วงแรกมักใส่เกือบทั้งวัน แล้วค่อยลดเหลือตอนนอน หลายคนต้องใส่ตอนนอนไปนานหลายปี
รีเทนเนอร์มี 2 แบบหลัก
- แบบถอดได้ เป็นแผ่นพลาสติกใสหรือลวดกับฐานพลาสติก ทำความสะอาดง่าย แต่ต้องมีวินัยใส่เอง
- แบบติดแน่น เป็นลวดเส้นเล็กติดด้านในฟันหน้า ไม่ต้องจำว่าต้องใส่ แต่ต้องทำความสะอาดใต้ลวดให้ดี
ที่ Dental Vista ค่ารีเทนเนอร์รวมอยู่ในค่าจัดฟันแล้ว ดูรายละเอียดและราคาได้ที่หน้า จัดฟัน
คำถามที่พบบ่อย
อายุมากแล้วจัดฟันจะนานกว่าไหม ฟันผู้ใหญ่อาจเคลื่อนช้ากว่าเล็กน้อย แต่จัดฟันได้ผลดีถ้าเหงือกและกระดูกแข็งแรง ควรรักษาโรคเหงือกให้เรียบร้อยก่อนเริ่ม อ่านเพิ่ม: จัดฟันอายุเท่าไหร่ดี
ต้องมาคลินิกบ่อยแค่ไหน ประมาณทุก 4–6 สัปดาห์ ตลอดช่วงจัดฟัน รวมแล้วประมาณ 15–30 ครั้ง ขึ้นกับระยะเวลาการรักษา
ย้ายที่ทำงานหรือย้ายไปเรียนต่างจังหวัดระหว่างจัดฟันได้ไหม ได้ แต่ต้องวางแผนกับทันตแพทย์ เพราะการเปลี่ยนคลินิกกลางคันมักทำให้แผนการรักษาเปลี่ยนและนานขึ้น ถ้ารู้ล่วงหน้าควรแจ้งตั้งแต่วันวางแผน
ช่วงจัดฟันทำฟันอย่างอื่นได้ไหม อุดฟันและขูดหินปูนได้ตามปกติ ส่วนการฟอกสีฟันควรรอหลังถอดเครื่องมือ เพราะบริเวณที่ติดแบร็กเก็ตจะไม่ขาวเท่าส่วนอื่น
จะรู้ได้อย่างไรว่าจัดฟันเสร็จแล้ว ทันตแพทย์จะดูทั้งความเรียงของฟัน การสบฟันบนล่าง และตำแหน่งรากฟันจากเอกซเรย์ ฟันที่ดูตรงจากด้านหน้าอาจยังสบไม่ดี จึงยังถอดเครื่องมือไม่ได้
นัดปรึกษาจัดฟันที่ Dental Vista
คลินิกมีทันตแพทย์ด้านทันตกรรมจัดฟันและทันตกรรมประดิษฐ์ ค่าจัดฟัน 35,000–45,000 บาท รวมรีเทนเนอร์ ทันตแพทย์จะแจ้งระยะเวลาและราคาทั้งหมดหลังตรวจ สาขาเทอร์มินอล 21 อยู่ชั้น 2 โซนอิสตันบูล เปิดทุกวัน 10:00–20:00 น. จอดรถในห้างได้ ดูแผนที่และเวลาเปิดของทั้ง 2 สาขาได้ที่ หน้าแผนที่และติดต่อ