คนทั่วไปควร ขูดหินปูนทุก 6 เดือน พร้อมตรวจฟัน ส่วนคนที่หินปูนเกิดเร็ว สูบบุหรี่ เป็นเบาหวาน จัดฟันอยู่ หรือเคยเป็นโรคปริทันต์ ทันตแพทย์อาจนัดถี่ขึ้นเป็นทุก 3–4 เดือน การขูดหินปูนส่วนใหญ่ไม่เจ็บ ใช้เวลาประมาณ 30–45 นาที และไม่ได้ทำให้ฟันห่างอย่างที่หลายคนกลัว
หินปูนคืออะไร ทำไมแปรงเองไม่ออก
ทุกวันจะมีคราบจุลินทรีย์บางๆ เกาะผิวฟัน ถ้าแปรงไม่ทั่ว คราบนี้จะดูดซับแร่ธาตุจากน้ำลายและแข็งตัวเป็นหินปูนภายในไม่กี่วัน หินปูนยึดแน่นกับผิวฟัน แปรงสีฟันและไหมขัดฟันเอาออกไม่ได้ ต้องใช้เครื่องมือของทันตแพทย์
หินปูนมี 2 แบบ
- หินปูนเหนือเหงือก สีขาวหรือเหลือง มักเห็นได้ที่ด้านในฟันหน้าล่างและด้านนอกฟันกรามบน ซึ่งอยู่ใกล้ท่อน้ำลาย
- หินปูนใต้เหงือก สีน้ำตาลเข้มหรือดำ ซ่อนอยู่ในร่องเหงือก มองไม่เห็นเอง และเป็นตัวการสำคัญของโรคปริทันต์
ถ้าไม่ขูดหินปูนจะเกิดอะไรขึ้น
- เหงือกอักเสบ บวมแดง เลือดออกตอนแปรงฟัน
- กลิ่นปาก
- ฟันมีคราบเหลืองหรือดำ
- ถ้าปล่อยนาน การอักเสบลามถึงกระดูกรอบฟัน กลายเป็นโรคปริทันต์ เหงือกร่น ฟันโยก จนอาจต้องถอนฟัน
อ่านเรื่องอาการเหงือกอักเสบเพิ่มเติมได้ที่ เลือดออกตอนแปรงฟัน เกิดจากอะไร
ใครควรขูดหินปูนบ่อยกว่า 6 เดือน
| กลุ่ม | ความถี่ที่มักแนะนำ |
|---|---|
| คนทั่วไป ช่องปากแข็งแรง | ทุก 6 เดือน |
| หินปูนเกิดเร็ว แม้แปรงฟันดี | ทุก 3–4 เดือน |
| เคยเป็นหรือกำลังรักษาโรคปริทันต์ | ทุก 3–4 เดือน หรือตามที่ทันตแพทย์นัด |
| สูบบุหรี่ | ทุก 3–6 เดือน |
| เบาหวาน | ทุก 3–6 เดือน |
| กำลังจัดฟัน | ทุก 3–6 เดือน |
| ตั้งครรภ์ | ตรวจเหงือกอย่างน้อย 1 ครั้งระหว่างตั้งครรภ์ |
| ใส่รากฟันเทียม | ทุก 6 เดือน หรือตามนัด |
ความถี่จริงขึ้นกับการตรวจของทันตแพทย์ในแต่ละครั้ง
ขั้นตอนการขูดหินปูน
- ตรวจฟันและเหงือก ดูว่ามีฟันผุ เหงือกอักเสบ หรือร่องเหงือกลึกไหม ถ้าไม่ได้เอกซเรย์มานาน อาจถ่ายเอกซเรย์ร่วมด้วย
- ขูดหินปูนด้วยเครื่องอัลตราโซนิก หัวเครื่องสั่นเบาๆ พร้อมน้ำ ทำให้หินปูนแตกออกจากผิวฟัน จะได้ยินเสียงและรู้สึกสั่นเล็กน้อย
- เก็บรายละเอียดด้วยเครื่องมือมือ สำหรับหินปูนตามซอกฟันหรือใต้เหงือก
- ขัดฟัน ด้วยผงขัดเพื่อให้ผิวฟันเรียบ คราบเกาะยากขึ้น และลบคราบชา กาแฟ บุหรี่
- แนะนำการดูแล บอกจุดที่แปรงไม่ถึงและวิธีทำความสะอาดซอกฟันที่เหมาะกับแต่ละคน
ขูดหินปูนเจ็บไหม
ส่วนใหญ่ไม่เจ็บ แต่อาจรู้สึกเสียวบ้าง โดยเฉพาะ
- คนที่มีหินปูนมาก หรือไม่ได้ขูดหินปูนนานหลายปี
- คนที่เหงือกอักเสบมาก เหงือกจะไวและเลือดออกง่าย
- คนที่เหงือกร่น มีรากฟันโผล่ ซึ่งเสียวง่ายกว่าตัวฟัน
ถ้ารู้สึกเสียวมาก บอกทันตแพทย์ได้ตลอด ทันตแพทย์ปรับแรงเครื่องหรือใช้ยาชาให้ได้ คนที่หินปูนใต้เหงือกเยอะมาก บางครั้งต้องแบ่งขูดเป็น 2 ครั้ง
หลังขูดหินปูนต้องดูแลอย่างไร
- อาจเสียวฟัน 1–3 วัน โดยเฉพาะกับของเย็น เพราะผิวฟันที่เคยมีหินปูนปิดอยู่สัมผัสอากาศ ใช้ยาสีฟันลดอาการเสียวฟันช่วยได้
- เหงือกอาจมีเลือดซึมเล็กน้อยในวันแรก เป็นเรื่องปกติ
- กินอาหารได้ตามปกติ เลี่ยงของร้อนจัดหรือเย็นจัดถ้ายังเสียว
- แปรงฟันและใช้ไหมขัดฟันตามปกติ ช่วงนี้ยิ่งต้องทำให้สะอาด เพื่อให้เหงือกหายอักเสบ
- เหงือกจะแน่นขึ้นใน 1–2 สัปดาห์ ถ้าดูแลต่อที่บ้าน
ความเชื่อที่ไม่จริง
"ขูดหินปูนแล้วฟันห่าง ฟันโยก" ไม่จริง ช่องที่เห็นหลังขูดหินปูนมีอยู่แล้ว เพียงแต่เคยมีหินปูนอุดอยู่ บางคนเหงือกที่บวมจะยุบลงหลังหายอักเสบ จึงเห็นซอกฟันชัดขึ้น ส่วนฟันโยกที่รู้สึกหลังขูด มักเป็นเพราะกระดูกรอบฟันถูกทำลายไปแล้วจากโรคเหงือก หินปูนที่เคยเกาะแน่นเหมือนเฝือกไว้
"ขูดหินปูนบ่อยทำให้เคลือบฟันบาง" ไม่จริง เครื่องขูดหินปูนออกแบบให้เอาหินปูนออกโดยไม่ทำลายเคลือบฟัน
"ไม่ปวด ไม่มีเลือดออก แปลว่าไม่ต้องขูด" ไม่จริง หินปูนใต้เหงือกและโรคปริทันต์ระยะแรกมักไม่มีอาการ โดยเฉพาะคนสูบบุหรี่ที่เหงือกมักไม่ค่อยมีเลือดออก แม้อักเสบอยู่
"ใช้ผงฟอกหรือยาสีฟันขจัดคราบ ขูดหินปูนเองได้" ไม่ได้ ยาสีฟันขจัดคราบช่วยแค่คราบสีผิวฟัน ส่วนการแคะหินปูนเองด้วยของมีคม เสี่ยงทำเหงือกเป็นแผลและติดเชื้อ
ขูดหินปูนระหว่างตั้งครรภ์ได้ไหม
ได้ และควรทำ เพราะฮอร์โมนช่วงตั้งครรภ์ทำให้เหงือกอักเสบง่าย ช่วงที่เหมาะที่สุดคือไตรมาสที่ 2 ต้องแจ้งทันตแพทย์ว่าตั้งครรภ์ เพื่อเลี่ยงการเอกซเรย์ที่ไม่จำเป็น
ราคาขูดหินปูนที่ Dental Vista
ขูดหินปูนและขัดฟัน 600–900 บาท ขึ้นกับปริมาณหินปูน ตรวจฟัน 100–200 บาท ถ้าต้องเกลารากฟันเพื่อรักษาโรคปริทันต์ ทันตแพทย์จะประเมินราคาตามอาการ คลินิกมีทันตแพทย์ด้านปริทันตวิทยา (โรคเหงือก) ดูรายละเอียดที่ หน้าขูดหินปูน รักษาโรคเหงือก และราคาทุกบริการที่ ราคาทำฟันโคราช
คำถามที่พบบ่อย
ขูดหินปูนใช้เวลานานไหม ส่วนใหญ่ 30–45 นาที ถ้าหินปูนเยอะมากอาจต้องนัด 2 ครั้ง
ขูดหินปูนแล้วกินข้าวได้เลยไหม ได้เลย ถ้าไม่ได้ฉีดยาชา ถ้าฉีดยาชา รอให้ชาหมดก่อนเพื่อไม่ให้กัดลิ้นหรือแก้ม
เด็กต้องขูดหินปูนไหม เด็กบางคนมีหินปูนได้ ทันตแพทย์จะดูในการตรวจฟันทุก 6 เดือน เด็กส่วนใหญ่ต้องการแค่ขัดฟันและเคลือบฟลูออไรด์
ขูดหินปูนแล้วฟันขาวขึ้นไหม ขาวขึ้นเฉพาะส่วนที่เป็นคราบและหินปูน แต่สีของเนื้อฟันไม่เปลี่ยน ถ้าต้องการให้ฟันขาวขึ้นจริง ต้องฟอกสีฟัน อ่านเพิ่มที่ ฟอกสีฟันอันตรายไหม